พจนานุกรมคำศัพท์เทคนิค Dime, Web3 และความปลอดภัยบล็อกเชน

สารานุกรมคำศัพท์เทคนิคบล็อกเชน (Glossary of Terms)

คลังคำศัพท์นี้รวบรวมคำนิยามทางเทคนิคที่พบบ่อยในสถาปัตยกรรม Dime และวิทยาการบล็อกเชน โดยเรียบเรียงด้วยภาษาที่เข้าใจง่ายเพื่อประโยชน์ในการศึกษาค้นคว้า

หมวดหมู่: สถาปัตยกรรมบล็อกเชนและเครือข่าย (Network & Architecture)

• Block (บล็อก): โครงสร้างข้อมูลที่รวบรวมรายการธุรกรรมที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาหนึ่ง พร้อมค่าแฮชของบล็อกก่อนหน้าเพื่อสร้างเป็นสายโซ่ข้อมูล
• Block Explorer (ซอฟต์แวร์สำรวจบล็อก): เว็บแอปพลิเคชันสำหรับค้นหาและตรวจสอบประวัติธุรกรรม ยอดคงเหลือ และบล็อกบนเครือข่าย
• Consensus Mechanism (กลไกฉันทามติ): กฎและโพรโทคอลที่กำหนดให้โหนดกระจายศูนย์สามารถตกลงสถานะของข้อมูลร่วมกันได้อย่างเป็นเอกฉันท์
• Distributed Ledger (บัญชีแยกประเภทแบบกระจายศูนย์): ฐานข้อมูลที่ถูกจัดเก็บและอัปเดตพร้อมกันบนคอมพิวเตอร์หลายเครื่องทั่วเครือข่าย
• Finality (ความเด็ดขาดของธุรกรรม): สถานะที่ธุรกรรมได้รับการยืนยันจนไม่สามารถแก้ไข ย้อนกลับ หรือยกเลิกได้อีกต่อไป
• Full Node (โหนดเต็มรูปแบบ): เครื่องคอมพิวเตอร์ที่เก็บสำเนาประวัติบล็อกเชนทั้งหมดและตรวจสอบธุรกรรมตามกฎของเครือข่าย
• Mempool (เมมพูล): พื้นที่หน่วยความจำชั่วคราวบนโหนดที่ใช้พักข้อมูลธุรกรรมที่รอการบรรจุเข้าบล็อกใหม่
• Peer-to-Peer (P2P): เครือข่ายที่คอมพิวเตอร์แต่ละเครื่องสื่อสารและแลกเปลี่ยนข้อมูลกันโดยตรงโดยไม่ต้องผ่านเซิร์ฟเวอร์กลาง
• RPC (Remote Procedure Call): โปรโตคอลที่ช่วยให้แอปพลิเคชันภายนอกสามารถส่งคำสั่งและดึงข้อมูลจากโหนดบล็อกเชนได้
• Validator (ผู้ตรวจสอบ): โหนดที่มีหน้าที่ตรวจสอบความถูกต้อง เสนอบล็อกใหม่ และร่วมลงคะแนนในระบบฉันทามติ

หมวดหมู่: ความปลอดภัยและกุญแจเข้ารหัส (Security & Cryptography)

• Air-gapped (การแยกขาดจากเครือข่าย): คอมพิวเตอร์หรืออุปกรณ์ที่ไม่เคยเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตหรือระบบบลูทูธ เพื่อป้องกันการถูกโจมตีทางไซเบอร์
• Asymmetric Encryption (การเข้ารหัสแบบกุญแจอสมมาตร): ระบบการเข้ารหัสที่ใช้คู่กุญแจสองดอก คือ Public Key สำหรับเข้ารหัส/ตรวจสอบ และ Private Key สำหรับถอดรหัส/ลงนาม
• Cold Storage (การจัดเก็บแบบออฟไลน์): วิธีการเก็บรักษา Private Key ในสภาพแวดล้อมที่ตัดการเชื่อมต่อจากอินเทอร์เน็ต เช่น ฮาร์ดแวร์วอลเล็ต
• Digital Signature (ลายเซ็นดิจิทัล): ข้อมูลที่สร้างจาก Private Key เพื่อพิสูจน์ว่าข้อความหรือธุรกรรมนั้นถูกสร้างขึ้นโดยเจ้าของกุญแจจริงและไม่มีการแก้ไขระหว่างทาง
• Hardware Wallet (กระเป๋าฮาร์ดแวร์): อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ขนาดเล็กที่มีชิปความปลอดภัยสำหรับเก็บ Private Key และลงนามธุรกรรมแบบแยกส่วน
• Hot Wallet (กระเป๋าออนไลน์): ซอฟต์แวร์กระเป๋าที่ติดตั้งบนอุปกรณ์ที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต เช่น ส่วนขยายเบราว์เซอร์หรือแอปมือถือ
• Multi-signature (มัลติซิก): รูปแบบการอนุมัติธุรกรรมที่ต้องใช้ลายเซ็นดิจิทัลจากหลายบุคคลหรือหลายกุญแจ (เช่น 2 ใน 3 คน) จึงจะสามารถดำเนินการได้
• Private Key (กุญแจส่วนตัว): ข้อมูลลับสตริงขนาดใหญ่ที่ใช้ลงนามธุรกรรม ต้องเก็บรักษาเป็นความลับสูงสุด ห้ามเปิดเผยให้ผู้อื่นทราบ
• Public Key & Address (กุญแจสาธารณะและที่อยู่): ข้อมูลที่คำนวณมาจาก Private Key สำหรับใช้เป็นที่อยู่ในการรับข้อมูลและตรวจสอบลายเซ็น
• Recovery Phrase / Seed Phrase (ชุดคำกู้คืน): ลำดับคำศัพท์ 12 หรือ 24 คำตามมาตรฐาน BIP-39 ที่ใช้สร้างและกู้คืนกุญแจส่วนตัวทั้งหมดในกระเป๋า

หมวดหมู่: สัญญาอัจฉริยะและการประมวลผล (Smart Contracts & Execution)

• Gas / Transaction Fee (ค่าธรรมเนียมเครือข่าย): ค่าใช้จ่ายในการคำนวณที่ผู้ส่งธุรกรรมต้องจ่ายให้กับเครือข่ายสำหรับการประมวลผลคำสั่ง
• Smart Contract (สัญญาอัจฉริยะ): โปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ถูกจัดเก็บและทำงานบนบล็อกเชนโดยอัตโนมัติตามเงื่อนไขที่เขียนไว้ล่วงหน้า
• State (สถานะเครือข่าย): ข้อมูลปัจจุบันทั้งหมดของบล็อกเชน รวมถึงยอดคงเหลือในบัญชี ข้อมูลตัวแปรในสัญญา และโครงสร้างข้อมูล
• Testnet (เครือข่ายทดสอบ): สภาพแวดล้อมบล็อกเชนจำลองที่เปิดให้นักพัฒนาและผู้เรียนทดลองส่งคำสั่งโดยไม่มีมูลค่าทางการเงินจริง